Świętując 135 lat komunikacji miejskiej w Toruniu pod hasłem „Historia, która napędza nowoczesność”, nie sposób pominąć jednego z najważniejszych momentów w jej dziejach, czyli pierwszych tramwajów elektrycznych.

Elektryczność zmienia wszystko

1 lutego 1899 roku na toruńskie tory wyjechały pierwsze tramwaje elektryczne. Był to przełom – transport stał się szybszy, bardziej niezawodny i gotowy na dalszy rozwój miasta.

Początek rozbudowy sieci

Na początku XX wieku sieć tramwajowa zaczęła obejmować kolejne części miasta:

• 1902 r. – uruchomiono drugą linię: na Mokre
• 1906 r. – wybudowano  pętlę obwodową od ulicy Sienkiewicza, przez Mickiewicza, Reja i Bydgoską - do Sienkiewicza
• 1907 r. – uruchomiono trzecią linię: Ratusz - Chełmińskie Przedmieście (do skrzyżowania z ulicą Grunwaldzką).

Równocześnie rozwijano zajezdnię i powiększano tabor – z kilku wagonów do kilkudziesięciu w ciągu kilkunastu lat.

Ciekawostka: Pod koniec lat 30. długość torów tramwajowych osiągnęła niemal 20 km, a komunikacja była podstawą przemieszczania się po mieście.

Nowe połączenia i międzywojenny rozwój

W okresie międzywojennym:

• powstało połączenie przez most drogowy do Dworca Głównego,
• uruchomiono linię na Jakubskie Przedmieście,
• rozwijano układ torowy w centrum (m.in. przejazd pod Łukiem Cezara w 1936 r.).

Tuż przed wybuchem II wojny światowej w Toruniu funkcjonowało już 5 linii tramwajowych, które obsługiwały najważniejsze kierunki w mieście.

Wojna i odbudowa

II wojna światowa przerwała rozwój komunikacji. Zniszczenia infrastruktury, taboru i mostu drogowego znacząco ograniczyły funkcjonowanie systemu. Mimo to już 1 maja 1945 roku wznowiono ruch tramwajowy. Kilka tygodni później uruchomiono podstawowe linie:

• Bydgoskie Przedmieście – Dworzec Miejski,
• Bydgoskie Przedmieście – Mokre,
• Plac Teatralny – Chełmińskie Przedmieście.

Był to początek długiego procesu odbudowy.

Lata 50. i 60. – odbudowa i pierwsze rozszerzenia

Po odbudowie mostu drogowego w 1950 roku przywrócono połączenie z Dworcem Głównym. W kolejnych latach:

• rozwijano trasy w kierunku północnym,
• wydłużano linie (m.in. do Wrzosów),
• wprowadzano nowe wagony, w tym pierwsze wozy typu 2N.

W latach 60. modernizowano także torowiska i zmieniano ich przebieg – np. przenosząc je na wydzielone pasy ruchu.

Lata 70. – tramwaj dla rozwijającego się przemysłu

Dynamiczny rozwój przemysłu (m.in. Merinotex i Elana) wymusił rozbudowę komunikacji:

• 1970 r. – zlikwidowano  przejazd tramwajów linii nr 1 przez śródmieście, co było możliwe dzięki wybudowaniu tzw. małej obwodnicy staromiejskiej. Tym samym tramwaje zniknęły z okolic starówki.
• 1972 r. – uruchomiono trasy do Merinotexu,
• 1974 r. – tramwaje dotarły do Elany,
• zakupiono nowe wagony przegubowe typu 803N.

Tramwaje zaczęły odgrywać kluczową rolę w dowozie pracowników do zakładów pracy.

Lata 80. i 90. – nowe osiedla, nowe trasy

W kolejnych dekadach rozwój miasta wymuszał dalsze inwestycje:

• 1980 r. – oddano trasę do Dworca Wschodniego,
• 1981 r. – tramwaj dotarł na osiedle Na Skarpie,
• 1986 r. – uruchomiono trasę do pętli przy ulicy Olimpijskiej
• 1987 r. – oddano nowy odcinek trasy W-Z od ulicy Sienkiewicza przez ulice Kraszewskiego, Czerwoną Drogę, Odrodzenia do ulicy Przy Kaszowniku
• 1991 r. – zakończono eksploatację jednej z najstarszych jednotorowych linii.

Równocześnie modernizowano istniejącą infrastrukturę i tabor.

Modernizacje i nowa jakość

Od końca lat 90. rozpoczął się intensywny proces modernizacji: poprawiano komfort podróży, zwiększano bezpieczeństwo. W 2007 roku zaczęto przebudowę wagonów tramwajowych typu 805Na. Wagony zyskały zupełnie nowy wygląd zewnętrzny. Wymieniono też wszystkie istniejące elementy wyposażenia, jak również zainstalowano nowe: monitoring, diodowe tablice informacyjne i automat do sprzedaży biletów.

Na jubileuszowej grafice przygotowanej przez Glinianą Kurę spotykają się dwa symbole toruńskiej komunikacji: Konstal 805Na i nowoczesna Pesa Swing. To zestawienie pokazuje drogę, jaką przeszły tramwaje w Toruniu – od klasyki po współczesność.

W przyszłym tygodniu przyjrzymy się bliżej początkom taboru autobusowego w Toruniu.