127 urodziny elektrycznego tramwaju w Toruniu
Dziś ważna data dla toruńskiej komunikacji miejskiej, a szczególnie tramwajowej. 1 lutego 1899 roku – już 127 lat temu – w Toruniu pojawił się pierwszy tramwaj elektryczny. Z tej okazji dla miłośników historii Torunia i publicznego transportu zbiorowego – garść historycznych ciekawostek i kadrów.
Pierwszy tramwaj elektryczny kursował – tak jak tramwaj konny – na jedynej istniejącej wówczas trasie Bydgoskie Przedmieście - Dworzec Toruń Miasto. Elektryczne tramwaje od początku stacjonowały tam, gdzie obecnie mieści się wybudowana w 1891 r. zajezdnia tramwajowa – na ul. Sienkiewicza.
Pod koniec 1902 roku uruchomiono drugą linię na Mokre, a cztery lata później wybudowano pętlę obwodową od ulicy Sienkiewicza - Mickiewicza - Reja - Bydgoską do Sienkiewicza. Dalsze wydłużenie sieci nastąpiło 23 października 1907 roku, kiedy otworzono trzecią linię Ratusz - Chełmińskie Przedmieście (do skrzyżowania z ulicą Grunwaldzką).
W chwili uruchomienia trakcji elektrycznej dysponowano 5 wozami silnikowymi oraz kilkoma wozami przyczepnymi przerobionymi częściowo z trakcji konnej. W 1908 roku liczba wozów silnikowych wzrosła do 15, przybyły też 3 wozy przyczepne. W 1915 roku zakupiono jeszcze 4 wozy silnikowe i 6 otwartych wozów przyczepnych. Kolejne 4 wozy silnikowe dołączyły w 1916 roku.
23 czerwca 1917 roku przedłużono linię na osiedle Mokre, doprowadzając tory do dworca kolejowego Toruń Wschodni.
Niestety od tego czasu coraz mniej starań i środków angażowano w utrzymanie torowisk, a stan taboru się pogarszał. W dniu przejęcia Torunia przez władze polskie większość wozów pod względem eksploatacyjnym była w opłakanym stanie i z tego powodu w 1921 roku trzeba było na trzy miesiące wstrzymać komunikację miejską.
Nowe inwestycje poczyniono dopiero w 1926 roku, kiedy to zakupiono 4 wozy silnikowe z firmy Siemens-Schuckert Werke z Hamburga. Kolejne 2 wozy sprowadzone zostały w 1929 roku z Fabryki Wagonów Zieleniewskiego w Sanoku. W 1935 roku zakupiono 2 wozy (bez silników) z Fabryki Wagonów w Gdańsku, a silniki nabyto w poznańskiej Miejskiej Kolei Elektrycznej.
W 1935 roku Przedsiębiorstwo Tramwaje Miejskie w Toruniu posiadało 19 wozów silnikowych i 18 wozów przyczepnych, z których większość była w eksploatacji przez kilkadziesiąt lat (m. in. 3 wozy z 1906 roku).
W 1927 roku ułożono dwutorową linię na ul. Chopina łączącą tory z ul. Bydgoskiej z torami na placu Bankowym i rozebrano niepotrzebne już tory przy tzw. "Grzybie". W tym samym roku przedłużono także linię tramwajową od ulicy Grunwaldzkiej do wylotu ul. Wybickiego.
W listopadzie 1934 r. uruchomiono linię tramwajową nr 4 na trasie plac Bankowy – Dworzec Toruń Przedmieście (obecnie Toruń Główny) prowadzącą przez nowo wówczas wybudowany most drogowy, a w marcu 2035 r. oddano do użytku jednotorową linię tramwajową na Jakubskie Przedmieście - od placu 18 Stycznia (przy Dworcu Toruń Miasto), przez ul. Traugutta do Targowej.
Następnie przystąpiono do układania dwutorowej linii od placu Bankowego, wzdłuż alei 700-lecia, do Wałów Gen. Sikorskiego. Równolegle prowadzono też prace przy ułożeniu dwutorowej linii do wylotu ul. Chopina wzdłuż placu Bankowego przez nowo przebite przejście pod kamieniczkami przy ul. Piekary i Różanej do Rynku Staromiejskiego. Pierwszy tramwaj pod Łukiem Cezara przejechał 24 września 1936 roku.
Pod koniec pierwszego kwartału 1939 roku ogólna długość torów tramwajowych w mieście wynosiła 19,5 km, z czego dla ruchu pasażerskiego wykorzystywano 17 km (w tym 10,4 km torów pojedynczych i 3,3 km torów podwójnych). Pozostałe 2,5 km stanowiły tory dojazdowe do zajezdni, w zajezdni i pomocniczo-gospodarcze.
Z pełną historią toruńskiej komunikacji miejskiej można się z nią zapoznać pod linkiem: https://mzk-torun.pl/aktualnosci/6193-od-konnego-tramwaju-do-elektryka, a o tym, co dzieje się obecnie, można poczytać w Aktualnościach na stronie www.mzk-torun.pl.
Więcej historycznych zdjęć na naszym profilu na Facebooku.
Fot. Archiwum MZK
